Okullarda Eğitim

Türkiye'de eğitim sistemi, 2026'da hâlâ büyük bir dönüşümün ortasında. Bir yandan yapay zekâ dersleri, finansal okuryazarlık gibi yenilikler geliyor; öte yandan kırsal-kent uçurumu, öğretmen açığı ve kalite düşüşü gibi kronik yaralar kapanmıyor. İşte güncel tablo.

İlkokulda net okullaşma oranı yüzde 95'e yakın, ortaokulda ise 89 civarı. Ama bu rakamlar yanıltıcı; Doğu ve Güneydoğu'da ortaokul erişimi hâlâ %85'in altında. Kırsalda birleştirilmiş sınıflar, eski binalar, ulaşım sorunu... Çocuklar bazen saatlerce yol gidiyor, bazen de okul kapanıyor. İşte şu fotoğrafta gördüğünüz gibi, dağ başında terk edilmiş bir köy okulu – çatısı delik, duvarları dökülüyor.

Şehirlerde ise durum farklı. İstanbul, Ankara gibi yerlerde sınıflar kalabalık, öğretmenler yetersiz ama en azından akıllı tahta var, internet var. 2025'te MEB yapay zekâ projelerini hızlandırdı; bazı okullarda "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli"yle yeni müfredat devreye girdi. Finansal okuryazarlık gibi dersler eklendi, çocuklar erken yaşta para yönetimi öğreniyor. Bak, bu sınıfta öğretmen ekranda para grafiği gösteriyor, öğrenciler ellerini kaldırmış – heyecanlı, modern.

Ama eşitlik? Yok. Özel okullarda okuyan yüzde 6'lık kesim zaten avantajlı; kalanlar devlet okullarına mahkûm. Cinsiyet farkı azalsa da kız çocukları kırsalda hâlâ erken evlilik riskiyle karşı karşıya. Yükseköğretimde ise mezun işsizliği patladı – her dört gençten biri diploma alıp işsiz kalıyor. Üniversite kampüsleri kalabalık, ama kalite tartışmalı; liyakat yerine atamalar konuşuluyor.

2025-2026 yarıyılı raporları iç karartıcı: Eğitim Sen'e göre öğretmen ihtiyacı karşılanmıyor, sınıf mevcutları 40'ı aşıyor. Öğrenci başına harcama OECD'nin üçte biri kadar. Reformlar var; ÇARE gibi çevre-afet projeleri, dijitalleşme... Ama bunlar yama. Köklü çözüm yok: öğretmen maaşları düşük, motivasyon sıfır, müfredat ezberci.

Umut? Küçük ama var. Bazı köy okulları öğrencilerin elleriyle yenileniyor – atıl binayı yaşam merkezine çeviriyorlar. İşte şu grup, kask takmış, eski okulu onarıyor; belki de geleceğin öğretmenleri onlar.

Sonuç: Eğitimde fırsat eşitliği hâlâ hayal. Kentli çocuk akıllı tahtada ders işlerken, kırsaldaki arkadaşı yolun sonundaki yıkık binada bekliyor. 2026'da değişim için devlet, aile, toplum el ele vermeli. Yoksa bu nesil de "okuduk ama anlamadık" diyecek. Zaman dar, yatırım şart.