Kıbrıs'ta Maraş: Hayalet Şehirden Turizm Alanına Dönüş

Kıbrıs'ın doğu kıyısında, Gazimağusa'ya bağlı Maraş (Varosha), bir zamanlar Akdeniz'in en gözde tatil bölgelerinden biriydi. 1970'lerde lüks otelleri, casinoları, plajları ve ünlü ziyaretçileriyle parlıyordu. Ancak 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'ndan sonra bölge, Kıbrıslı Rum nüfusun terk etmesiyle "hayalet şehir"e döndü. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin kontrolüne geçen Maraş, güvenlik gerekçesiyle 46 yıl boyunca sivil yerleşime ve ziyarete kapatıldı. Teller, askerler ve terk edilmiş binalar... Zaman durmuş gibiydi.

2020 Ekim'inde KKTC hükümeti, Türkiye'nin desteğiyle kademeli açılım kararı aldı. İlk etapta sahil şeridi halka açıldı. Plajlar temizlendi, şezlonglar dizildi, turistler gelmeye başladı. O günden bugüne –Mart 2026 itibarıyla– bölgeye yaklaşık beş milyon kişi ziyaret etti. Plajlar artık canlı; insanlar denize giriyor, fotoğraf çekiyor, hatta küçük kafeler açıldı. Ama bu, tam bir "yerleşim" anlamına gelmiyor.

Şu an Maraş'ın büyük kısmı hâlâ kontrollü. İç kesimler, eski oteller, evler ve dükkanlar büyük ölçüde harabe. Yıkılma riski taşıyan binalar var, envanter çalışmaları sürüyor. KKTC yetkilileri, mülkiyet haklarına saygı duyarak ilerlediklerini söylüyor. Taşınmaz Mal Komisyonu üzerinden eski sahiplerin hak talepleri değerlendiriliyor. Ancak Rum tarafı ve uluslararası toplum –BM, AB, ABD– bunu "işgalin devamı" olarak görüyor. BM Güvenlik Konseyi kararları hâlâ geçerli: Maraş'ın BM'ye devredilmesi isteniyor. Yine de açılım devam ediyor.

2025'te plajlara yeni tesisler eklendi, turizm sezonu için hazırlıklar hızlandı. Bazı haberlere göre, 2026'da daha geniş alanların imara açılması gündemde –ama henüz resmi yerleşim yok. Tel örgüler kısmen kalktı, girişler ücretsiz veya düşük ücretli. Ziyaretçiler bisikletle dolaşıyor, eski sokaklarda yürüyor. Deniz temiz, kum altın gibi... Ama arkadaki terk edilmiş apartmanlar, zamanın izlerini taşıyor. Bir yanda hayat, öte yanda sessizlik.

Bu süreç, Kıbrıs sorununun aynası aslında. KKTC için ekonomik canlanma, turizm geliri demek. Türkiye de stratejik destek veriyor. Rum Kesimi ise müzakereleri baltalıyor diyor. 2026'da BM Barış Gücü'nün görev süresi uzatılırken, Türk tarafının rızası alınmadı –bu da gerilimi artırıyor. Maraş, iki toplum arasında güven köprüsü olabilecekken, siyasi koz haline geldi.

Sonuçta Maraş açıldı mı? Evet, kısmen. Plajlar, sokaklar, turizm alanı olarak evet. Ama gerçek yerleşim –evler, okullar, kalıcı nüfus– henüz değil. Gelecek belirsiz; mülkiyet davaları, diplomasi, belki yeni anlaşmalar... Bir hayalet şehirden yaşayan bir yere dönüşüm yavaş ama kararlı ilerliyor.