Hürmüz Boğazı

Hürmüz Boğazı, İran ile Umman arasında uzanan, en fazla otuz üç kilometre genişliğinde bir su yolu. Ama bu darlık, küresel enerjiyi tutuyor: günlük yirmi milyon varil petrol, iki yüz doksan milyon metreküp LNG – dünyanın beşte biri. Tankerler buradan geçmeden Asya'ya, Avrupa'ya, Çin'e ulaşamıyor. Ve şimdi, savaşın ortasında, boğaz "kapalı" ilan edildi.

Şubat sonunda ABD-İsrail İran'a vurunca, Tahran misilleme yaptı: mayınlar, füze tehditleri, IRGC botları. Gemi trafiği yüzde yetmiş düştü, sonra neredeyse sıfırlandı. Petrol fiyatı seksen dolardan yüz beş'e fırladı. Çin, Hindistan, Japonya panikte – stoklar eriyor. Bir Fransız konteyner gemisi dün geçti, ilk kez, ama İran "tollbooth" gibi milyonlar istiyor. Çin gemileri bile geri döndü, "müttefik" olsalar da.

Boğazın haritası basit: kuzey İran kıyısı, güney Umman. İki şeritli trafik – biri giriş, biri çıkış. Ama İran'ın radarları, S-300'leri, hız botları her şeyi izliyor. 2019'da drone'lar düşürdüler, şimdi mayınlar yerleştirildi. Tankerler yanarak battı; dumanlı fotoğraflar dolaşıyor. Trump "biraz daha zamanla açarız" diyor, Kongre'den on beş trilyon istiyor. BM Güvenlik Konseyi oyluyor, ama Rusya-Çin veto tehdidi var.

Neden bu kadar kritik? Çünkü alternatif yok. Suudi Arabistan'ın boru hatları yarısını taşıyor, ama kalan yarısı boğazdan. Katar LNG'si yüzde seksen buradan. Kesilirse, Avrupa gaz krizi, Asya fabrikaları durur. Gıda bile etkileniyor – gübre, tahıl taşıyan gemiler bekliyor.

İran'ın stratejisi net: "kapalı" deyip pazarlık yapıyor. "ABD gemilerine ateş açarız" diyorlar, ama Çin'e "geç" diyorlar. Propaganda zaferi. ABD ise donanma gönderiyor – USS'ler, F-35'ler devriye. Ama tam savaş? Kimse istemiyor, çünkü bir füze yeter, tanker zinciri patlar.

Bugün hâlâ gemi sayısı az. Birkaç tanker geçiyor, ama sigorta bedeli uçmuş. Petrol stokları eriyor, benzin zamları kapıda. Dünya izliyor: boğaz açılacak mı, yoksa bu "Tehran tollbooth" kalıcı mı olacak